Zeeuwse brandweervrijwilligers in Spanje: Luctor et Emergo op grote hoogte
Van Zeeland naar de Catalaanse bergen: "Vanaf dag één voelden we ons welkom"
Terwijl de temperatuur in Catalonië oploopt tot 35 graden, werken Zeeuwse brandweermannen Ruben en Brendan onder warme omstandigheden aan natuurbrandbestrijding. Samen met achttien andere Nederlandse collega's nemen zij deel aan een internationale missie van Brandweer Nederland en het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV). Hun doel: ervaring opdoen in een gebied waar natuurbranden vaak voorkomen én tegelijkertijd een bijdrage leveren aan de veiligheid ter plaatse.
"Vanaf dag één is het naar onze zin", vertellen de twee enthousiast. "Het is warm, maar ontzettend leerzaam. De mensen hier zijn heel blij dat we hier zijn en wij natuurlijk ook”.
Natuurbrandmissie
De missie was vooraf gepland, maar valt samen met een periode waarin Spanje daadwerkelijk te maken heeft met natuurbranden. Daardoor zijn de Nederlandse brandweermensen meer dan welkom.
"Via Brandweer Nederland werden kandidaten gezocht voor deze missie. Je moest fysiek in staat zijn om het werk uit te voeren, omdat het aardig zwaar is. Daarnaast moest je een motivatiebrief schrijven."
Uiteindelijk werden twintig Nederlandse brandweermensen geselecteerd, verdeeld over twee teams: Alpha en Bravo.
"Er heerst een gezonde rivaliteit tussen de groepen", lacht Ruben. "Na een inzet hoor je altijd: 'Wij hebben harder gewerkt.' Maar iedereen weet dat beide groepen zich volledig inzetten." Aan het eind van de dag leren ze ook van elkaar door de inzetten door te nemen.
Zwoegen op steile hellingen
De brandweermensen trekken dagelijks de bergen in, gewapend met handgereedschap, water, eten en beschermende kleding. Daar hebben ze de eerste dagen uitleg over gehad.
"Via smalle landwegen rijden we naar het inzetgebied. Daarna begint het echte werk. Helm op, jas aan, rugzak vullen met water en eten en vervolgens de berg op." Dat klinkt eenvoudiger dan het is. "Je loopt op steile hellingen met losse stenen. Dat maakt het fysiek behoorlijk zwaar."
Het Spaanse natuurbranduniform helpt daarbij. "De broek van het natuurbrand uniform lijkt op ons operationeel uniform, maar dan met een luchtigere jas. Het draagt prettig in deze temperaturen." In de rugzak zit voldoende water voor enkele uren zwaar werk. Het eten kunnen ze zowel koud als warm eten. Natuurlijk zonder open vuur. “Een chemische reactie in een speciale zak zorgt ervoor dat het eten toch opwarmt. En het is verrassend goed te eten”, lachen ze.
Stoplijnen maken tegen vuur
De belangrijkste werkzaamheden bestaan uit het aanleggen van zogenoemde stop- of brandlijnen. Daarmee wordt voorkomen dat een natuurbrand zich verder verspreidt. Hoewel de Nederlanders daadwerkelijk bijdragen aan de brandbestrijding, staat kennisuitwisseling centraal. De dagen beginnen steevast met instructies en veiligheidsbriefings.
“We maken de lijn tussen het verbrande gebied en het groene gebied. Daarbij hakken we door tot op de minerale bodem, zodat er geen brandbare vegetatie meer aanwezig is." Tijdens krijgen ze feedback van de Catalaanse liaison. “Die zegt dan bijvoorbeeld: De lijn is goed, maar het kan nog perfect worden. En het moet ook perfect zijn bij natuurbranden."
Met gereedschappen zoals Pulaski-bijlen en scheppen worden struiken, gras en kleinere bomen verwijderd. Voor grotere bomen worden speciale kettingzaagteams ingezet. Voor de Zeeuwen is het een wereld die sterk verschilt van de brandbestrijding in Nederland.
"Het lijkt een beetje op een aspirant zijn", vertelt Brendan. "Ze laten ons belangrijk werk doen, maar tegelijkertijd leren we ontzettend veel van de Spaanse collega's. Met water blussen doen we dan ook niet. Dat gaat hier anders dan bij ons."
Indrukwekkende momenten
Naast het zware werk zijn er ook bijzondere ervaringen die de deelnemers niet snel zullen vergeten. Zo waren de Nederlanders aanwezig tijdens de viering van de Spaanse winst op het WK voetbal. "We hadden toevallig een vrije avond. Op een groot plein hebben we meegekeken en meegemaakt wat het betekent om kampioen te worden. Dat was geweldig.", lachen ze beide.
Ook een herdenking maakte diepe indruk. Op een berg hield de groep een minuut stilte voor vijf Catalaanse brandweermensen die in 2009 omkwamen tijdens een natuurbrand. "Dan besef je dat je hier niet zomaar bezig bent met een missie. Het houdt je scherp."
Zeeuwse trots op grote hoogte
Ondanks de internationale omgeving klinkt regelmatig een Zeeuws geluid door de Catalaanse bergen. Tijdens het interview liepen collega’s uit andere regio’s langs terwijl ze ‘het Zeeuwse lijflied’ Kapitein Rooibos zongen. Daarnaast hebben die collega’s ook hosternokken eigen gemaakt. En bij de vraag of ze ook een Zeeuwse vlag hebben meegenomen? "Die gaat altijd mee", vertellen Ruben en Brendan.
“Als na een lange klim eindelijk de top bereikt is, klinkt ook steevast dezelfde Zeeuwse strijdkreet, "Luctor et Emergo." Een toepasselijk motto voor brandweermensen die dagelijks met gereedschappen, waterzakken en tientallen graden hitte de bergen intrekken. Om te leren, om te helpen en om ervaring op te doen die uiteindelijk ook Nederland en daarmee Zeeland veiliger moet maken.
"De kennis en technieken die we hier opdoen, nemen we mee terug. Door klimaatverandering neemt ook in Zeeland het risico op natuurbranden toe. Alles wat we hier leren kunnen we straks delen binnen de organisatie."
Geschreven door Nick Leppers
